ทำไมค่าไฟ EV Low Priority ถึงถูกกว่าค่าไฟปกติ? เจาะกลไกเบื้องหลังที่คนทำ EV Station ต้องเข้าใจ

คำถามที่นักลงทุน EV Station ถามบ่อยที่สุด

เวลาศึกษาต้นทุนการทำสถานีชาร์จ หลายคนเจอคำว่า "อัตรา EV Low Priority" แล้วสงสัยว่า ทำไมค่าไฟแบบนี้ถึงถูกกว่าค่าไฟธุรกิจปกติได้ ทั้งที่ใช้ไฟจากสายส่งเดียวกัน คำตอบไม่ใช่เพราะการไฟฟ้าใจดี แต่เป็นการแลกเปลี่ยนที่ออกแบบมาอย่างสมเหตุสมผล บทความนี้จะพาเจาะกลไกเบื้องหลังทั้ง 4 ข้อ เพื่อให้ผู้ลงทุน EV Station เข้าใจว่ากำลังแลกอะไรกับอะไร

กลไกที่ 1: ยอมเป็น "ความสำคัญต่ำ" แลกกับราคาต่ำ

หัวใจของชื่อ Low Priority อยู่ตรงนี้ สถานีที่ใช้อัตรานี้ต้องยินยอมให้การไฟฟ้าสั่งปรับลดหรือตัดการใช้ไฟฟ้าของสถานีได้ชั่วคราว ในกรณีที่ระบบจำหน่ายไฟฟ้าเกิดข้อจำกัดทางเทคนิค เช่น ช่วงที่ความต้องการใช้ไฟในพื้นที่พุ่งสูงจนระบบตึงตัว

มองจากฝั่งการไฟฟ้า นี่คือเครื่องมือบริหารความเสี่ยงชั้นดี เพราะได้ "โหลดที่ควบคุมได้" ไว้ในระบบ เมื่อไฟตึงก็ลดโหลดกลุ่มนี้ก่อนโดยไม่กระทบบ้านเรือนหรือโรงพยาบาล ความยืดหยุ่นนี้มีมูลค่าทางวิศวกรรมจริง การไฟฟ้าจึงตอบแทนด้วยราคาต่อหน่วยที่ต่ำกว่า ในทางปฏิบัติการถูกสั่งลดโหลดเกิดขึ้นไม่บ่อย เพราะระบบจำหน่ายส่วนใหญ่มีกำลังเพียงพอ

กลไกที่ 2: ไม่คิด Demand Charge — แต้มต่อสำคัญของสถานีชาร์จ

ค่าไฟธุรกิจขนาดกลางถึงใหญ่ปกติมี 2 ส่วน คือ ค่าพลังงาน (บาทต่อหน่วย) และค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (Demand Charge) ที่คิดจากค่าพีคสูงสุดที่ดึงในรอบเดือน จุดนี้โหดกับสถานีชาร์จมาก เพราะเครื่อง DC กำลังสูงอย่าง 120–240 kW ดึงไฟพีคแรงในช่วงสั้นๆ แม้ทั้งเดือนจะมีรถมาไม่มาก พีคครั้งเดียวก็ทำให้บิลบวมได้

อัตรา Low Priority ตัดปัญหานี้ทิ้ง เพราะไม่มีการคิด Demand Charge (และตามประกาศของการไฟฟ้านครหลวง ยังไม่คิดค่า Power Factor และค่าไฟฟ้าต่ำสุด Minimum Charge ด้วย) ผู้ประกอบการจึงจ่ายตามหน่วยไฟที่ใช้จริงเป็นหลัก ต้นทุนคาดการณ์ง่ายขึ้นมาก โดยเฉพาะช่วงเปิดสถานีใหม่ที่ปริมาณรถยังไม่แน่นอน

กลไกที่ 3: อัตราคงที่ทุกช่วงเวลา ไม่ต้องกลัว On-Peak

ค่าไฟธุรกิจแบบ TOU (Time of Use) แบ่งราคาตามช่วงเวลา ช่วง On-Peak (กลางวันวันทำงาน) แพงกว่าช่วง Off-Peak มาก ปัญหาคือพฤติกรรมคนชาร์จรถส่วนใหญ่เกิดตอนกลางวัน ซึ่งตรงกับ On-Peak พอดี สถานีที่ใช้ TOU จึงต้นทุนสูงในช่วงที่ลูกค้าเยอะที่สุด

อัตรา Low Priority เป็นอัตราคงที่เท่ากันทุกช่วงเวลาและทุกระดับแรงดัน จะชาร์จเที่ยงวันหรือเที่ยงคืน ต้นทุนต่อหน่วยเท่ากัน ทำให้ตั้งราคาขายปลีกง่าย และไม่ต้องพยายามบังคับเวลาชาร์จของลูกค้าซึ่งในทางปฏิบัติทำได้ยาก

กลไกที่ 4: นโยบายรัฐหนุนระบบนิเวศ EV

อัตรานี้เกิดจากมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) และมติคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ที่ต้องการเร่งให้เกิดสถานีชาร์จทั่วประเทศในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า การกำหนดต้นทุนค่าไฟขายส่งให้สถานีในระดับที่แข่งขันได้ คือการลดกำแพงให้ผู้ประกอบการ EV Station รายใหม่เข้าตลาดได้ง่ายขึ้น ซึ่งย้อนกลับมาทำให้คนกล้าซื้อรถ EV มากขึ้นเพราะมั่นใจว่ามีที่ชาร์จ

สรุป: ถูกเพราะแลก ไม่ใช่ถูกเพราะแถม

ค่าไฟ Low Priority ถูกกว่าปกติด้วยเหตุผลเชิงโครงสร้าง 4 ข้อ คือ ยอมให้บริหารโหลดได้ / ไม่มี Demand Charge / อัตราคงที่ / และนโยบายหนุน ทั้งหมดนี้คือดีลที่ได้ประโยชน์ทั้งการไฟฟ้าและผู้ประกอบการ สำหรับคนที่กำลังศึกษา EV Station Franchise หรือวางแผนเปิดสถานีเอง การเข้าใจกลไกนี้สำคัญมาก เพราะต้นทุนค่าไฟคือรายจ่ายก้อนใหญ่ที่สุดของธุรกิจนี้

หมายเหตุ: อัตราค่าไฟและเงื่อนไขมีการทบทวนเป็นระยะโดย กกพ. (ค่า Ft ปรับทุก 4 เดือน) ตัวเลขในบทความอ้างอิงประกาศที่เผยแพร่ล่าสุด ณ วันที่เขียน โปรดตรวจสอบอัตราปัจจุบันกับ PEA หรือ MEA ก่อนวางแผนการเงินเสมอ

อ่านต่อในชุดบทความ Low Priority

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของชุดความรู้ค่าไฟสถานีชาร์จ: ค่าไฟ EV Low Priority คืออะไร · วิธีขอใช้อัตรา Low Priority หรือถ้าอยากเริ่มธุรกิจสถานีชาร์จแบบมีทีมดูแลเรื่องค่าไฟและใบอนุญาตให้ครบวงจร ดูโมเดลธุรกิจของ Flash Charge หรือปรึกษาฟรีได้เลย